Lato to okres, w którym chętniej spędzamy czas na świeżym powietrzu, korzystamy ze słońca i podróżujemy. Jednak promienie słoneczne, oprócz pozytywnych skutków jak poprawa nastroju czy produkcja witaminy D, mogą też stanowić zagrożenie – zwłaszcza gdy przyjmujemy określone leki. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że niektóre substancje lecznicze mogą wywoływać tzw. reakcje fotouczulające, które prowadzą do groźnych zmian skórnych i poważnych powikłań.
Czym jest fotouczulenie?
Fotouczulenie to nieprawidłowa reakcja skóry na promieniowanie słoneczne, wynikająca z obecności w organizmie określonych substancji, które pod wpływem światła UV powodują zmiany skórne. Wyróżniamy dwa główne mechanizmy tego zjawiska:
- Fototoksyczność – powstaje, gdy lek pochłania promieniowanie UV i powoduje miejscowe uszkodzenia komórek skóry. Objawia się podobnie do oparzenia słonecznego: rumieniem, bólem, pęcherzami.
- Fotoalergia – to reakcja alergiczna, w której system odpornościowy reaguje na połączenie światła słonecznego z lekiem w skórze. Objawy pojawiają się po kilku dniach i mogą przypominać egzemę, świąd, wysypkę, a nawet zmiany skórne trudne do wyleczenia.
Które leki mogą powodować fotouczulenie?
Lista leków o potencjale fotouczulającym jest dość długa i obejmuje wiele popularnych preparatów:
Antybiotyki:
- Tetracykliny (np. doksycyklina) – często stosowane w leczeniu trądziku i infekcji bakteryjnych.
- Fluorochinolony (np. cyprofloksacyna) – używane w terapii zakażeń układu moczowego, oddechowego.
Leki przeciwzapalne:
- Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), takie jak ketoprofen czy ibuprofen, stosowane na bóle mięśni i stany zapalne.
Leki moczopędne:
- Stosowane w leczeniu nadciśnienia i chorób serca, np. hydrochlorotiazyd.
Leki psychotropowe:
- Niektóre leki przeciwdepresyjne, szczególnie z grupy trójpierścieniowych.
Leki hormonalne:
- Antykoncepcja hormonalna, szczególnie w formie doustnej.
Inne:
- Retinoidy stosowane w leczeniu trądziku.
- Niektóre leki przeciwgrzybicze.
- Leki przeciwarytmiczne.
Objawy fotouczulenia – na co zwrócić uwagę?
Jeżeli po ekspozycji na słońce zauważysz:
- silne zaczerwienienie skóry,
- pęcherze,
- obrzęk,
- świąd i pieczenie,
- przebarwienia, które nie ustępują,
może to świadczyć o reakcji fotouczulającej. W takim przypadku warto jak najszybciej skonsultować się z lekarzem.
Jak zapobiegać fotouczuleniu?
- Czytaj ulotki leków – zawsze sprawdzaj, czy przyjmowany lek może powodować nadwrażliwość na światło.
- Konsultuj się z lekarzem lub farmaceutą – jeśli planujesz wakacje w słonecznym miejscu, warto zapytać o ryzyko związane z przyjmowanymi lekami.
- Unikaj ekspozycji na słońce w godzinach szczytu (11:00–15:00).
- Stosuj kremy z wysokim filtrem UV (SPF 50+), również w pochmurne dni.
- Chroń skórę odpowiednim ubraniem, okularami przeciwsłonecznymi i kapeluszem.
- Unikaj korzystania z solarium, które także emituje promieniowanie UV.
- Nawadniaj organizm i dbaj o odpowiednią pielęgnację skóry.
Co zrobić w razie wystąpienia reakcji fotouczuleniowej?
W przypadku wystąpienia objawów:
- unikaj dalszej ekspozycji na słońce,
- zastosuj chłodzące i łagodzące preparaty na skórę (np. z panthenolem),
- skontaktuj się z lekarzem w celu oceny konieczności zmiany leczenia.
Podsumowanie
Nie każda reakcja skórna po kontakcie ze słońcem jest przypadkowa – często winne są przyjmowane leki. Dlatego latem szczególnie warto być świadomym możliwych skutków ubocznych i odpowiednio się zabezpieczyć.