Czym jest Helicobacter pylori?
Helicobacter pylori to spiralna bakteria, która potrafi przetrwać w bardzo trudnych warunkach – w kwaśnym środowisku żołądka. Szacuje się, że jest nią zakażona nawet połowa populacji na świecie. Wiele osób nie zdaje sobie z tego sprawy, ponieważ zakażenie przez długi czas może przebiegać bezobjawowo. Z biegiem lat obecność bakterii może jednak prowadzić do poważnych dolegliwości i chorób przewodu pokarmowego.
Jak dochodzi do zakażenia?
Drogi przenoszenia H. pylori nie są w pełni poznane, ale uważa się, że bakteria rozprzestrzenia się głównie:
- drogą pokarmową – poprzez spożywanie skażonej żywności lub wody,
- drogą kontaktową – np. przez kontakt z osobą zakażoną (ślina, wspólne sztućce, brak higieny rąk),
- w dzieciństwie – zakażenia często nabywa się już w młodym wieku i utrzymują się latami, jeśli nie zostaną leczone.
Objawy zakażenia Helicobacter pylori
Choć wiele osób nie odczuwa żadnych dolegliwości, u części pacjentów mogą pojawić się charakterystyczne symptomy, takie jak:
- ból lub pieczenie w nadbrzuszu, zwłaszcza na czczo lub w nocy,
- uczucie ciężkości po posiłkach, wzdęcia, odbijania,
- nudności, czasem wymioty,
- brak apetytu, spadek masy ciała,
- nieprzyjemny zapach z ust.
Niepokojące objawy alarmowe, które powinny skłonić do pilnej konsultacji lekarskiej:
- krwawienia z przewodu pokarmowego (fusowate wymioty, smoliste stolce),
- gwałtowny spadek masy ciała,
- uporczywe wymioty,
- niedokrwistość (anemia).
Jakie choroby może powodować H. pylori?
Zakażenie tą bakterią jest jednym z najważniejszych czynników ryzyka chorób żołądka i dwunastnicy:
- przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka,
- choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy,
- rak żołądka – H. pylori uznawana jest za czynnik rakotwórczy (klasa I wg WHO),
- chłoniak MALT – rzadki nowotwór żołądka związany z przewlekłym zakażeniem.
Diagnostyka zakażenia Helicobacter pylori
Istnieje kilka metod wykrywania bakterii:
- nieinwazyjne badania:
- test oddechowy (najdokładniejszy),
- badanie kału na obecność antygenu H. pylori,
- badania serologiczne (przeciwciała – mniej przydatne u dorosłych).
- inwazyjne badania (w czasie gastroskopii):
- pobranie wycinków błony śluzowej i wykonanie testu ureazowego,
- badanie histopatologiczne i posiew.
Wybór metody zależy od objawów pacjenta i decyzji lekarza.
Leczenie Helicobacter pylori
Terapia zakażenia jest konieczna, jeśli obecność bakterii potwierdzono i pacjent ma objawy lub stwierdzono choroby związane z H. pylori.
Standardowe leczenie polega na:
- terapii skojarzonej – zwykle stosuje się zestaw kilku leków:
- dwa antybiotyki (np. klarytromycyna, amoksycylina, metronidazol),
- lek zmniejszający wydzielanie kwasu żołądkowego (inhibitor pompy protonowej, np. omeprazol, pantoprazol),
- czasem dodatkowo preparaty z bizmutem.
- czas leczenia – zwykle trwa 10–14 dni.
- kontrola skuteczności – po około 4 tygodniach od zakończenia terapii należy sprawdzić, czy bakteria została usunięta (test oddechowy lub badanie kału).
Profilaktyka – jak zmniejszyć ryzyko zakażenia?
- dbanie o higienę rąk (zwłaszcza przed posiłkami),
- picie czystej, bezpiecznej wody,
- unikanie wspólnych sztućców, kubków, butelek,
- zdrowa, zbilansowana dieta wspierająca odporność i błonę śluzową żołądka,
- regularne badania i konsultacje lekarskie w przypadku dolegliwości gastrycznych.