Z okazji dnia dentysty (5 marca) obalamy mity! Dzisiaj skupimy się na omówieniu zagadnienia, jakim jest leczenie zębów w ciąży. Systematyczne kontrole uzębienia są ważne u każdej osoby, również w przypadku kobiet ciężarnych. Niewskazane jest przeprowadzanie niektórych zabiegów dentystycznych. Jakich? Na to i inne pytania odpowiemy w dalszej części artykułu.
Warto pamiętać o tym, że zdrowe zęby kobiety są nie tylko gwarancją jej pięknego uśmiechu. Gdy jest ona w ciąży, wówczas liczy się również zdrowie jej nienarodzonego dziecka. Dlatego zaleca się jeszcze przed zajściem w ciążę wyleczyć wszystkie zęby. Nie zawsze jednak jest to możliwe…
Czy leczenie zębów w ciąży jest bezpieczne?
Wpływ na stan zębów mają nie tylko uwarunkowania genetyczne, ale również właściwa profilaktyka i regularne kontrole w gabinecie stomatologicznym. Niestety, nadal wiele osób zwleka z wizytą u dentysty – dopóki nie odczuwa bólu. Kobiety ciężarne powinny pamiętać o tym, że w czasie ciąży zachodzi wiele zmian w organizmie.
Mogą mieć one również wpływ na stan szkliwa. Zwiększone pH śliny sprzyja rozwojowi i gromadzeniu się w jamie ustnej szkodliwych drobnoustrojów. Zęby stają się bardziej podatne na zmiany próchnicowe. Wymioty, które mogą pojawić się u kobiet ciężarnych, zawierają silnie stężone kwasy, przez co negatywnie wpływają na kondycję szkliwa. Cierpi na tym nie tylko uzębienie, ale również i dziąsła.
Nie wolno bagatelizować stanu zębów w ciąży. Specjaliści rekomendują, aby w każdym trymestrze pojawić się na kontroli u dentysty. Optymalnym rozwiązaniem jest usunięcie wszelkich ubytków przed zajściem w ciążę – nie zawsze jest to jednak możliwe do zaplanowania. Do stomatologa należy udać się również w przypadku nagłego bólu zęba. Jeżeli ciąża nie jest jeszcze widoczna, konieczne jest poinformowanie dentysty o swoim stanie. Najlepszym okresem na zabiegi dentystyczne jest drugim trymestr. W pierwszym trymestrze istnieje wyższe ryzyko poronienia, natomiast w trzecim przebywanie na fotelu dentystycznym może być niewygodne i skutkować omdleniami czy zawrotami głowy.
Leczenie zębów w ciąży jest nie tylko bezpieczne, ale przede wszystkim konieczne.
Jak przebiega leczenie zębów w ciąży?
Przebieg leczenia zębów w ciąży uzależniony jest od indywidualnego przypadku i problemu. Lekarz dentysta informuje pacjentkę o ewentualnych przeciwwskazaniach do przeprowadzenia konkretnego zabiegu dentystycznego. Które z nich można wykonywać bezpiecznie, a z których lepiej zrezygnować?
Które zabiegi dentystyczne w czasie ciąży są wskazane?
Oto lista zabiegów, które mogą być bezpiecznie przeprowadzane w ciąży:
- Higienizacja – mowa tu m.in. o usuwaniu płytki nazębnej (scaling) oraz piaskowaniu zębów. Jeżeli płytka nazębna będzie się nadmiernie odkładać, może zmienić się w kamień nazębny. Negatywnie wpływa on na przyczepność pomiędzy korzeniami a dziąsłami.
- Wypełnianie ubytków lub korony – jeżeli są konieczne, najlepiej wykonywać je w drugim trymestrze. Podkłady do wypełniania nie przenikają poza strukturę uzębienia – nie są więc niebezpieczne dla płodu.
- Leczenie próchnicy – nieleczona próchnica może zwiększać ryzyko przedwczesnego porodu. Stany zapalne i choroby przyzębia mogą negatywnie wpływać na zdrowie przyszłej mamy i jej dziecka.
- Zatrucie zęba – jest w pełni bezpieczne w ciąży i należy je przeprowadzić, gdy sytuacja tego wymaga.
- Znieczulenie – jeżeli konieczne jest zastosowanie środka znieczulającego, lekarz dentysta odpowiednio dobierze jego rodzaj oraz dawkę. Najczęściej nie zawiera on składników obkurczających naczynia krwionośne (adrenaliny, noradrenaliny). Znieczulenie można stosować w drugim i trzecim trymestrze ciąży.
- Ekstrakcja zęba – jest dozwolona w ciąży, gdy sytuacja tego wymaga. Jeżeli jest to możliwe, należy przełożyć zabieg na okres po pierwszym trymestrze ciąży, a najlepiej na czas po porodzie.
- Leczenie kanałowe – nie należy wykonywać go w pierwszym trymestrze ciąży. Najlepiej zdecydować się na zabieg w gabinecie wyposażonym w specjalny mikroskop endodontyczny. Pozwoli to uniknąć konieczności wykonania zdjęcia RTG.
- Nie ma przeciwwskazań do kontynuowania leczenia ortodontycznego w ciąży. Wskazane jest jednak zachowanie wyjątkowej troski o higienę jamy ustnej w tym czasie. Nie należy rozpoczynać leczenia ortodontycznego z uwagi na to, że zęby mogą być osłabione i podatne na uszkodzenia.
Z których zabiegów dentystycznych zrezygnować?
Istnieje pewna grupa zabiegów dentystycznych, których w ciąży nie powinno się wykonywać. Mowa tu w szczególności o:
- Badanie RTG – wiąże się z promieniowaniem rentgenowskim, którego kobiety w ciąży powinny unikać. Może ono negatywnie wpłynąć na rozwijający się płód. W wyjątkowych sytuacjach wykonanie zdjęcia RTG może być konieczne – wówczas należy zatroszczyć się o odpowiednie osłonienie brzucha i miednicy kobiety za pomocą specjalnego fartucha. Alternatywnym rozwiązaniem może być wykonanie cyfrowej wizualizacji zęba.
- Wybielanie – nadtlenek karbamidu zawarty w środkach wybielających może przenikać do krwiobiegu. Zabiegu nie wykonuje się u kobiet ciężarnych oraz karmiących piersią. Przeciwwskazaniem jest także stosowanie lamp promieniujących wykorzystywanych podczas zabiegu wybielania.
- Wstawienie implantów – zabiegu nie wykonuje się w okresie ciąży m.in. ze względu na konieczność wykonania RTG.
- Usuwanie plomb amalgamatowych – podczas zabiegu wchłanianie rtęci do organizmu zwiększa się. Dlatego też ze względów bezpieczeństwa – jeżeli plomba jest szczelna – powinno się go przełożyć po zakończeniu ciąży.
- Zabiegi protetyczne – zaleca się przełożyć na okres po porodzie z uwagi na to, że w czasie ciąży dziąsła są podatne na krwawienie i są rozpulchnione.
Co zrobić, gdy w ciąży boli ząb?
Czasami zdarza się tak, że nawet, gdy przed zajściem w ciążę uzębienie zostanie wyleczone, niespodziewanie może pojawić się ból zęba. W takim przypadku należy zareagować natychmiast i jak najszybciej umówić się na wizytę do dentysty. Sposób leczenia zostanie dobrany z uwzględnieniem m.in. trymestru ciąży oraz samopoczucia pacjentki. Bagatelizowanie objawów bólowych lub też zaniechanie leczenia w okresie ciąży może grozić wystąpieniem zakażenia wewnątrzmacicznego, a także przedwczesnym porodem.
Najczęściej na ból zęba w ciąży zalecane są preparaty na bazie naturalnych składników lub też paracetamol. Warto skorzystać z porady stomatologa, który zapisze najlepszy lek – o działaniu bezpiecznym zarówno dla kobiety, jak i dziecka.
Leczenie zębów na NFZ w ciąży – co obejmuje?
Kobiety w ciąży oraz w okresie połogu, czyli do 6 tygodni po porodzie, mogą liczyć na darmową opiekę stomatologiczną. Mogą one skorzystać z zabiegów gwarantowanych świadczonych w ramach NFZ. Wystarczy, że placówka ma zawartą umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia. Konieczne jest jedynie okazanie zaświadczenia od lekarza, które potwierdza ciążę.
Kobieta ciężarna może bezpłatnie skorzystać z:
- pomocy w przypadku nagłego bólu zęba,
- badania kontrolnego nie częściej niż raz w jednym trymestrze,
- leczenia kanałowego,
- scalingu nie częściej niż raz na pół roku,
- refundowanego znieczulenia,
- wypełnienia ubytków białymi plombami w zębach przednich górnych i dolnych.
O sposobie leczenia oraz optymalnym momencie na wykonanie danego zabiegu decyduje stomatolog. Decyzję podejmuje z uwzględnieniem bezpieczeństwa pacjentki oraz jej dziecka. Zaniedbywanie higieny jamy ustnej matki może zaszkodzić nie tylko jej uzębieniu, ale również zdrowiu nienarodzonego dziecka.